Maakbaar Perspectief  (werk 1998 - 2004)
door Ilse van Rijn

De meer dan manshoge doeken imponeren. De immensiteit van de schilderijen overrompelt en is datgene wat opvalt bij binnenkomst, naast het veelal uniform gebruik van zwart en wit. Het formaat zuigt de beschouwer een wereld in waar kleur geen betekenis heeft. Hier is de werkelijkheid groter, of anders. Zij heeft meerdere dimensies en ligt dichterbij, soms ver buiten het menselijk bereik. Het verschil in materialen gesso, foto's, houtskool, klitteband, onderstreept de evenzovele interpretatiemogelijkheden, terwijl de verschillende lagen schijnbaar niets met elkaar te maken hebben. De afzonderlijke karakteristieken en bijbehorende betekenissen trekken nu eens aan, stoten dan weer af. Op die manier vormen zij een weerspiegeling van de holistische visie van de kunstenaar. Van de kijker, evenwel, vraagt deze filosofie een actieve mentale deelname. Het doek waarvoor hij zich geplaatst ziet is een raadsel. De gelaagdheid ondervraagt. Zij bediscussieert. Is er een werkelijkheid? Waar sta jij? En alvorens je de betekenis onthuld hebt, wordt je blik onderschept of doorkruist door een nieuw beeldelement. Deze puzzel zal slechts langzaam, of misschien wel nooit worden voltooid. Is het 'waar' wat je ziet?
Zo stroomt in Crime Scene(2004) een beekje in een verstild sneeuwlandschap. Ernaast staan kale bomen. Op een doek getiteld Corpus Delicti (2004) vult een uitvergrote scan van de dwarsdoorsnede van het menselijk lichaam het volledige midden van het schilderij. Hun onderliggende tekeningen zijn realistisch en herkenbaar. Over de 'echtheid' bestaat geen twijfel. Zij vormen de basis waarop nu eens kruisvormen, dan weer stippen, of beide beeldelementen zijn bevestigd. Hier zijn zij een abstract coördinatenstelsel, een matrix, 'grid' ter contrôle. In Corpus Delicti, daarentegen, zijn zij een constellatie van een mogelijk verder strekkende betekenis, de Grote Beer, UMa, Urs Major. In Crime Scene misleiden de punten. De titel is een aanwijzing. Hij refereert aan de plek waar eventueel een misdrijf is gepleegd. Door het hechtprincipe van het klitteband waarvan de coördinaten zijn gemaakt, kan de toplaag worden weggehaald, vervangen of verplaatst. Iedere zekerheid is een schijnvertoning. Je hebt je vergist. Geen alibi. Ieder houvast is ondermijnd door het eigen materiaal.

De verwijzing naar schijnbaar onweerlegbare waar- en zekerheden is een terugkerend thema. Hiervoor is die eerste 'fotografische' tekening als uitgangspunt noodzakelijk. Uit de precisie waarmee zij is uitgevoerd spreekt tevens de verbazing, de verwondering, soms woede, maar ook de bewondering over de wereld in al haar facetten. Het onderwerp wordt keer op keer gerelativeerd doorheen de gelaagdheid van de schilderijen. Maar resoneert ook de waarschuwing. In First Contact (The unguided tour) (2002) tonen de paddestoelen in kikvorsperspectief expliciet en akelig secuur hun verwaaiende sporen. Zij wijzen op onze onwetendheid over giften en symboliseren tegelijkertijd onze angst voor wat niet vertrouwd is en onbekend. Soms is de natuur- of wiskunde, de medische wetenschap of astrologie te groot voor het menselijk brein en leven. Dan weer overstijgt de geleefde werkelijkheid elk bestaand paradigma of elke bedachte wet. De regelgeving is kunstmatig, ontoereikend en triviaal. Wij zijn met handen en voeten gebonden aan onze systemen. Verschaffen zij betekenis? Ons wereldbeeld is een constructie. De mens is een gevangene, als in Plato's grot. Je krijgt wat je wordt voorgeschoteld: een schim van het totale. Je ziet slechts wat je denkt te zien. In N.E.W.S. (2004) wijzen de armen van de windvaan in alle richtingen behalve in die waarvan zij de eerste letter zijn. Niets is eenduidig.
Staand voor de schilderijen dringt meer en meer het besef tot je door dat bij iedere volgende waarneming de vorm, zijn inhoud en betekenis ten opzichte van elkaar kunnen verschuiven. Soms overlappen de verschillende beeld- en betekenislagen. Waar zij overeenkomen heerst vrede. Vaker is dit niet het geval. Er wordt gemanipuleerd. In de gaten die vallen ontstaan de misverstanden. In de lacunes gebeuren de ongelukken. Je wordt uiteengereten. Er heerst verwarring. Iedere keer, wanneer je je ogen opent, verandert het meetbaar ijkpunt, het menselijk gezichtspunt wordt omvergeworpen. Of het maakbaar perspectief.

 

Characteristics and Development.

Van Dun`s development as a painter is characterised by a cluster-shaped pattern of different styles and material usage. Altough seemingly inconsequent on the outside underneath the surface there is this one idea evolving along with his personal development. At the heart of his works lies the fact that they are constructed from contradictions. Combinations of matters that in our daily reality barely appear to have anything in common, but do in fact have a relationship. Van Dun: "My work is about everything. They are fragments from a very complex and infinite network of phenomena that occur in everyone's lives and of which every individual imagines themselves to be the centre." We experience most phenomena as normal because they occur in what is, for us, a familiar context. In van Dun's work, a shift actually takes place. Things no longer occur in a familiar environment, but are transferred to a different place. Viewers are forced to re-adjust their perspective, look at things from the other side and to let go of the familiar. Van Dun creates a new order that, in the first instance, appears strange but, upon closer inspection, does not essentially differ from what we experience as logical and coherent on a daily basis. However, with the difference that there is an opportunity to delve deeper and penetrate the underlying structures and/or discover cohesion between what we ordinarily consider as contradictory or strange. The shift in meaning creates an openness that provides space for further association and the boundaries of the painting are, as it were, broken down. These boundaries can be seen in many works as a framing and serve to emphasise the fact that each canvas is a fragment of a greater whole. It is down to the viewer to determine to what extent he can think outside the frame, and see the wider context in which it all takes place.

back / home